1 Uitspraak
klanken | spelling | voorbeelden
|
klinkers
|
|
|
kort / lang
|
|
|
/a/ /a:/ /e/ /ə/ /I/ /i:/ /o/ /ɔ/ /u/ /y/ /y:/ /ø/ | a – a(a) e e (! -ig, -lijk) i ie o(o) o oe u – u(u) eu
| dan – baan mens boter (gelukkig ; moeilijk) zin mier boter, mooi pot moe dun – muur > mv muren deur |
tweeklanken
|
|
|
/ɔu/ /ej/ /əj/ /a:j/ /oj/ /uj/ /e:w/ /i:w/ /y:w/
| au, ou, auw, ouw ei, ij ui aai ooi oei eeuw ieuw uw
| paus ; koud ; Pauwels ; vrouw meisje ; vrij huis lawaai mooi moeilijk Museeuw nieuw ruw |
medeklinkers
|
|
|
ɤ X ŋ h j ∫ w ks | g ch, -g ng h j sj (ch) w kx, (x)
| gek toch ; nog ding huis Jan meisje (chef) we tekst
|
2 De y in familienamen
Hoe moeten we de y in familienamen als Gyselen, Gysseling, Denys, Van Outryve, Vandewoestyne enz. uitspreken?
D.V., Brussel
De uitspraak van de y als ie is inderdaad in West-Vlaanderen nog algemeen. Maar ook daarbuiten bestaat nog het taaie vooroordeel dat we Denys als denies en Denijs als deneis moeten uitspreken. In het Middelnederlands werd deze lange i-klank op vier verschillende manier geschreven: met i, ii, ij of y. Het is gewoon aan het toeval toe te schrijven of een naam in de spelling Vanoutrive, Vanoutrijve of Vanoutryve overgeleverd werd. Het heeft dus niet het minste belang of uw naam met ij of met y gespeld wordt; aan Middelnederlands ij of y beantwoordt in hedendaags Nederlands ij, met uitspraak ei. We maken dus geen verschil in de uitspraak van de familienamen Denys en Denijs, Vandewoestyne en Vandewoestijne, Gyssaert en Gijssaert. Het spreekt vanzelf dat het evenmin opgaat namen als Van Houtte of Van Outrijve als vanoette of van oetrive uit te spreken ; dat is de Westvlaamse uitspraak. In het Nederlands spreken we daar een ou uit zoals in Ndl. hout.
F.D.
(in: Nederlands van nut, 4, 1981)